De lezing wordt gehouden in het Parkhotel, Molenstraat 53, Den Haag. Begintijd: 20.00 uur.
Donderdag 28 september 2000

Het Park van de Monsters in Bomarzo is nu een toeristische attractie. De grote parkeerplaats kan zeker enkele tientallen bussen en auto's herbergen, maar op die regenachtige najaarsdag leek niet alleen de parkeerplaats maar ook de tuin uitgestorven. De volborstige sfinx keek melancholiek naar ons, naar die verzopen katten die ondanks de hevige regens zich toch waagden in haar domein. Vele jaren geleden toen ik hier als kind voor het eerst kwam, was deze tuin slechts een maffe speelweide vol gekke stenen monsters en met verrassende rotspartijen waar je verstoppertje kon spelen. Nu was het een glibberige, sombere en vooral eenzame omgeving die ons gevoel van herfstachtige treurnis versterkte. De volgende dag kwamen we terug, samen met een prettige zonnetje. De sfinx bleef raadselachtig, maar alles was veranderd; de frisgewassen tuin eiste al onze aandacht en verraste ons keer op keer. De inscriptie "U die hier binnentreedt bekijk alles stuk voor stuk" leek voor ons persoonlijk gebeiteld. Een Etruskisch rotsgraf, een slapende stenen schone, een forse gigant of een intiem bankje .... een tempeltje, een hellemuil: ze riepen herinneringen op, maar tegelijk stelden ze ons voor raadsels. Wat moesten we hier van denken? Vicino Orsini (1523-1585) was de eigenaar en bedenker van deze wonderlijke tuin vol bizarre beelden. Na zijn militaire loopbaan, waarbij ook als krijgsgevangene enige tijd in Namen gevangen zat, trok hij zich terug in zijn villa te Bomarzo (ca. 100 km ten noorden van Rome). Hier verslond hij boeken, schreef brieven, ontving enkele goede vrienden en legde zijn tuin aan. Wilde Vicino in deze beeldentuin 'iets' van zijn eigen innerlijke gedachten, emoties of ideeën gestalte geven? Was het een eerbewijs aan zijn gestorven vrouw Giulia? Sedert de jaren vijftig is er sprake van een constante stroom van wetenschappelijke publicaties, historische romans en populaire beschrijvingen die de persoon van Orsini en diens motivatie voor deze tuinaanleg trachten te doorgronden. Maar is dat nog mogelijk na ruim vierhonderd jaar? In deze dialezing proberen we alle gegevens op een rijtje te plaatsen en zullen de belangrijkste theorieën het diascherm passeren. Maar één ding staat nu al vast: de tuin zal zich zelf zijn én blijven, de tuin zal de bezoeker blijven intrigeren én de sfinx zal altijd even raadselachtig kijken! Gelukkig, want dát is de charme van de tuin van Bomarzo!